| |
Währungsrelationen
zur Kreuzerzeit in Bayern
|
|
| |
|
|
| |
V. Kaufkraft |
|
| |
|
|
| |
In seiner Arbeit über Geldwesen
und Kaufkraft im Bereich des Fürstentums Kulmbach-Bayreuth
kommt Fickert zu dem Ergebnis als Wertmesser für
die Kaufkraft den Preis des Rindfleischs zu verwenden.
Er zeigt dort, dass unsere moderne Vorstellung Kaufkraft
mit einem "Warenkorb" zu messen, auf einen
Zeitraum von mehreren hundert Jahren, nicht anzuwenden
ist.
So sucht er nach einer Sache des allgemeinen Bedarfs,
die als Wertmesser für die Kaufkraft dienen kann.
Es sollte etwas sein, das unentbehrlich ist, das einheimischer
Herkunft ist und dessen Seltensheitwert sich im Laufe
der Jahrhunderte möglichst wenig geändert
hat. Bei allen Einwänden gegen diesen Wertmesser,
z.B. ist er in Notzeiten nur sehr bedingt aussagekräftig,
scheint er mir doch ein geeignetes Mittel um eine Vorstellung
davon zu vermitteln, welchen Wert der Rechnungsgulden
im Laufe der Jahrhunderte hatte. So gebe ich hier einen
Auszug aus seinen Tabellen: Wieviel Kilogramm Rindfleisch
bekommt man wann und wo für einen Rechnungsgulden?
|
|
| |
|
|
| |
Kaufkraft in kg Rindfleisch pro Rechnungsgulden
kg/fl rh |
|
| |
|
|
| |
|
.
|
Bayreuth
|
Hof
|
Kulmbach
|
Wunsiedel
|
Erlangen
|
|
1450
|
65,0
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1453
|
65,0
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1458
|
.
|
68,9
|
.
|
.
|
.
|
|
1464
|
74,3
|
.
|
65,0
|
.
|
.
|
|
1470
|
65,0
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1479
|
.
|
68,9
|
.
|
.
|
.
|
|
1506
|
.
|
.
|
32,5
|
.
|
.
|
|
1517
|
43,4
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1531
|
.
|
36,1
|
.
|
.
|
.
|
|
1533
|
22,7
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1542
|
.
|
24,1
|
.
|
.
|
.
|
|
1549
|
22,7
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1562
|
13,7
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1563
|
14,6
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1569
|
.
|
.
|
.
|
17,7
|
.
|
|
1589
|
.
|
.
|
.
|
15,7
|
.
|
|
1591
|
.
|
14,5
|
17,1
|
.
|
.
|
|
1598
|
.
|
14,5
|
.
|
.
|
.
|
|
1602
|
13,7
|
12,2
|
.
|
.
|
.
|
|
1603
|
.
|
.
|
12,4
|
.
|
.
|
|
1606
|
.
|
.
|
13,7
|
14,7
|
.
|
|
1607
|
.
|
.
|
.
|
14,7
|
.
|
|
1611
|
.
|
.
|
13,7
|
.
|
.
|
|
1614
|
.
|
.
|
14,7
|
.
|
.
|
|
1622
|
1,45
|
.
|
.
|
5,6
|
.
|
|
1623
|
.
|
.
|
7,4
|
.
|
.
|
|
1624
|
.
|
.
|
6,9
|
11,2
|
.
|
|
1625
|
.
|
.
|
.
|
8,4
|
.
|
|
1631
|
.
|
.
|
10,4
|
.
|
.
|
|
1632
|
.
|
.
|
8,0
|
.
|
.
|
|
1636
|
.
|
.
|
8,7
|
.
|
.
|
|
1641
|
.
|
.
|
8,0
|
.
|
.
|
|
1646
|
.
|
.
|
.
|
13,5
|
.
|
|
1648
|
.
|
.
|
.
|
12,2
|
.
|
|
1649
|
.
|
.
|
10,4
|
.
|
.
|
|
1650
|
.
|
.
|
.
|
11,2
|
.
|
|
1651
|
.
|
.
|
.
|
10,4
|
.
|
|
1652
|
.
|
.
|
.
|
13,5
|
.
|
|
1653
|
.
|
11,0
|
14,9
|
15,0
|
.
|
|
1654
|
.
|
12,2
|
.
|
15,0
|
.
|
|
1655
|
.
|
13,0
|
.
|
15,0
|
.
|
|
1656
|
.
|
.
|
.
|
15,0
|
.
|
|
1657
|
.
|
.
|
.
|
15,8
|
.
|
|
1658
|
.
|
12,2
|
.
|
15,8
|
.
|
|
1659
|
.
|
.
|
.
|
15,0
|
.
|
|
1660
|
.
|
.
|
.
|
15,0
|
.
|
|
1663
|
.
|
.
|
13,0
|
.
|
.
|
|
1664
|
.
|
.
|
13,0
|
12,2
|
.
|
|
1665
|
.
|
.
|
.
|
13,5
|
.
|
|
1666
|
.
|
.
|
.
|
13,5
|
.
|
|
1667
|
.
|
.
|
.
|
13,5
|
.
|
|
1668
|
.
|
.
|
.
|
13,5
|
.
|
|
1669
|
.
|
.
|
.
|
13,5
|
.
|
|
1670
|
.
|
.
|
13,9
|
15,0
|
.
|
|
1671
|
.
|
.
|
.
|
15,0
|
.
|
|
1672
|
.
|
.
|
.
|
16,8
|
.
|
|
1674
|
11,6
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1675
|
.
|
.
|
.
|
14,2
|
.
|
|
1676
|
.
|
.
|
.
|
14,2
|
.
|
|
1677
|
13,0
|
.
|
.
|
14,2
|
.
|
|
1678
|
.
|
.
|
.
|
13,5/14,2
|
.
|
|
1679
|
.
|
.
|
.
|
14,2
|
.
|
|
1680
|
.
|
.
|
.
|
14,2
|
.
|
|
1681
|
.
|
.
|
11,6
|
.
|
.
|
|
1684
|
.
|
.
|
.
|
13,5
|
.
|
|
1685
|
.
|
.
|
.
|
11,2
|
.
|
|
1686
|
.
|
.
|
.
|
11,7
|
.
|
|
1687
|
.
|
.
|
.
|
12,8
|
.
|
|
1688
|
.
|
.
|
.
|
12,2
|
.
|
|
1689
|
.
|
.
|
.
|
12,8
|
.
|
|
1690
|
.
|
.
|
.
|
12,8
|
.
|
|
1691
|
.
|
.
|
.
|
11,2
|
.
|
|
1692
|
.
|
.
|
11,0
|
11,2
|
.
|
|
1693
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1694
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1695
|
.
|
.
|
7,4
|
10,8
|
.
|
|
1696
|
.
|
.
|
.
|
8,4
|
.
|
|
1697
|
.
|
.
|
9,1
|
9,6
|
.
|
|
1698
|
.
|
.
|
10,4
|
10,4
|
.
|
|
1699
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1700
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1701
|
.
|
.
|
7,4
|
9,6
|
.
|
|
1702
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1704
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1705
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1706
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1707
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1710
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1715
|
.
|
.
|
.
|
9,0
|
.
|
|
1718
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1719
|
.
|
.
|
.
|
10,4
|
.
|
|
1720
|
.
|
.
|
.
|
9,0
|
.
|
|
1721
|
.
|
.
|
.
|
9,0
|
.
|
|
1722
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1723
|
.
|
.
|
.
|
10,4
|
.
|
|
1725
|
.
|
.
|
.
|
11,2
|
.
|
|
1727
|
.
|
.
|
.
|
10,4
|
.
|
|
1728
|
.
|
.
|
.
|
9,0
|
.
|
|
1729
|
.
|
.
|
.
|
9,6
|
.
|
|
1730
|
.
|
.
|
.
|
9,0
|
.
|
|
1731
|
.
|
.
|
.
|
.
|
6,4
|
|
1734
|
.
|
.
|
.
|
9,0
|
.
|
|
1736
|
.
|
.
|
.
|
9,0/9,0
|
.
|
|
1739
|
.
|
.
|
.
|
9,0/9,0
|
.
|
|
1741
|
.
|
7,7
|
.
|
.
|
.
|
|
1742
|
.
|
7,7
|
.
|
7,9
|
.
|
|
1743
|
.
|
7,7
|
.
|
7,5
|
.
|
|
1744
|
.
|
7,7
|
.
|
.
|
.
|
|
1745
|
.
|
7,7
|
.
|
7,9
|
.
|
|
1746
|
.
|
7,7
|
.
|
8,4/8,4
|
.
|
|
1747
|
.
|
7,7
|
.
|
8,4
|
.
|
|
1748
|
.
|
7,7
|
.
|
7,5/7,5
|
.
|
|
1749
|
.
|
8,6
|
.
|
8,4
|
.
|
|
1750
|
.
|
8,3
|
.
|
8,7
|
.
|
|
1751
|
.
|
7,6
|
9,1
|
9,0
|
.
|
|
1752
|
.
|
8,6
|
.
|
.
|
.
|
|
1753
|
.
|
8,6
|
.
|
.
|
.
|
|
1754
|
.
|
7,6
|
7,4
|
8,2
|
.
|
|
1755
|
.
|
7,6
|
.
|
7,9
|
.
|
|
1756
|
.-
|
7,6
|
.
|
.
|
.
|
|
1757
|
.
|
7,6
|
.
|
.
|
5,3
|
|
1758
|
.
|
6,9
|
.
|
7,5
|
5,3
|
|
1759
|
.
|
6,9
|
.
|
.
|
5,1
|
|
1760
|
.
|
6,9
|
.
|
.
|
4,7 |
|
1761
|
.
|
4,6
|
.
|
.
|
4,1 |
|
1762
|
.
|
4,9
|
.
|
5,6
|
4,1 |
|
1763
|
.
|
4,2
|
.
|
.
|
3,9 |
|
1764
|
.
|
4,6
|
.
|
5,2
|
3,9 |
|
1765
|
.
|
6,1
|
.
|
6,7
|
4,7 |
|
1766
|
.
|
5,3
|
.
|
.
|
4,7 |
|
1767
|
.
|
5,3
|
.
|
.
|
5,1 |
|
1768
|
.
|
6,9
|
.
|
7,0
|
5,1 |
|
1769
|
.
|
6,9
|
.
|
7,0
|
5,3 |
|
1770
|
.
|
6,9
|
.
|
7,0
|
4,9 |
|
1771
|
. |
6,0
|
.
|
6,0
|
4,4 |
|
1772
|
.
|
5,3
|
.
|
5,4/5,3
|
3,7 |
|
1773
|
.
|
5,3
|
4,3
|
.
|
4,2 |
|
1774
|
.
|
6,6
|
.
|
.
|
4,9 |
|
1775
|
.
|
7,3
|
.
|
7,0
|
5,3 |
|
1776
|
.
|
7,3
|
.
|
.
|
5,8 |
|
1777
|
.
|
6,9
|
.
|
.
|
5,8 |
|
1778
|
.
|
6,9
|
6,5
|
7,0
|
. |
|
1779
|
.
|
6,9
|
.
|
.
|
5,6 |
|
1780
|
.
|
6,9
|
.
|
.
|
5,6 |
|
1781
|
.
|
6,9
|
.
|
.
|
5,1 |
|
1782
|
.
|
6,9
|
.
|
7,0
|
4,9 |
|
1783
|
.
|
6,3
|
.
|
6,5
|
. |
|
1784
|
.
|
5,7
|
5,0
|
6,0
|
4,9 |
|
1785
|
.
|
5,3
|
.
|
5,6
|
4,4 |
|
1786
|
.
|
4,9
|
.
|
5,6
|
.
|
|
1787
|
.
|
5,3
|
.
|
.
|
4,4
|
|
1788
|
.
|
5,3
|
.
|
6,0
|
4,5
|
|
1789
|
.
|
5,3
|
.
|
.
|
.
|
|
1790
|
.
|
5,3
|
.
|
.
|
4,4
|
|
1791
|
.
|
.
|
.
|
6,0
|
.
|
|
1792
|
4,8
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1793
|
.
|
.
|
.
|
.
|
4,4
|
|
1795
|
4,6
|
.
|
.
|
.
|
3,5
|
|
1796
|
3,3/3,6
|
.
|
.
|
.
|
2,9
|
|
1797
|
3,6
|
.
|
.
|
.
|
2,8
|
|
1798
|
4,3/3,2
|
.
|
.
|
.
|
3,4
|
|
1799
|
.
|
.
|
.
|
.
|
3,8
|
|
1800
|
3,6
|
2,8
|
.
|
.
|
3,4
|
|
1801
|
3,0
|
.
|
.
|
.
|
2,9
|
|
1802
|
3,8
|
3,0
|
.
|
.
|
3,3
|
|
1804
|
3,4
|
.
|
.
|
.
|
3,1
|
|
1805
|
3,4
|
.
|
.
|
.
|
3,2
|
|
1806
|
3,2
|
3,1
|
.
|
.
|
.
|
|
1807
|
3,4/3,0/3,3
|
3,4
|
.
|
.
|
.
|
|
1808
|
3,4
|
.
|
.
|
.
|
3,1
|
|
1809
|
3,4
|
3,8
|
.
|
.
|
. |
|
1810
|
.
|
.
|
.
|
. |
3,4
|
|
1811
|
4,5
|
.
|
4,0
|
.
|
.
|
|
1812
|
4,2
|
.
|
.
|
.
|
3,6
|
|
1813
|
4,0
|
.
|
.
|
.
|
3,3
|
|
1814
|
3,5
|
.
|
.
|
.
|
3,0
|
|
1816
|
3,4
|
.
|
.
|
.
|
3,1
|
|
1817
|
2,9
|
.
|
.
|
.
|
2,6
|
|
1818
|
3,6
|
.
|
.
|
.
|
3,4
|
|
1819
|
4,3
|
.
|
.
|
.
|
3,7
|
|
1820
|
5,0
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1822
|
4,5
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1824
|
5,0
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1826
|
5,5
|
5,4
|
.
|
.
|
.
|
|
1828
|
4,6
|
4,6
|
.
|
.
|
.
|
|
1830
|
4,3
|
4,6
|
.
|
.
|
.
|
|
1833
|
4,3
|
4,5
|
.
|
.
|
.
|
|
1834
|
4,3
|
4,5
|
.
|
.
|
.
|
|
1835
|
4,6
|
4,5
|
.
|
.
|
.
|
|
1836
|
4,1
|
4,1
|
.
|
.
|
.
|
|
1839
|
.
|
5,6
|
.
|
.
|
.
|
|
1840
|
4,6
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1850
|
4,0
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1857
|
2,5
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1859
|
.
|
2,6
|
.
|
.
|
.
|
|
1862
|
2,6
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
1865
|
2,8
|
2,6
|
.
|
.
|
.
|
|
1867
|
.
|
2,2
|
.
|
.
|
.
|
|
1869
|
2,1
|
.
|
.
|
. |
.
|
|
1873
|
1,4
|
.
|
.
|
.
|
.
|
|
|
| |
|
|
| |
|
|
|
|